Основные понятия химической термодинамики (решение задач)

При решении этих задач очень полезно использовать метод якобианов, заключающийся в том, что частные производные, требующие преобразования, переводят в якобиан по очевидному соотношению:

( ∂u ∂x ) y = ∂( u,y ) ∂( x,y ) MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadwhaaeaacqGHciITcaWG4baaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWG5baabeaakiabg2da9maalaaabaGaeyOaIy7aaeWaaeaacaWG1bGaaiilaiaadMhaaiaawIcacaGLPaaaaeaacqGHciITdaqadaqaaiaadIhacaGGSaGaamyEaaGaayjkaiaawMcaaaaaaaa@49C4@ ,

(1)

а затем преобразуют якобиан, используя следующие три алгебраические тождества:

∂( u,v ) ∂( x,y ) =− ∂( v,u ) ∂( x,y ) =− ∂( u,v ) ∂( y,x ) = ∂( v,u ) ∂( y,x ) MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaSaaaeaacqGHciITdaqadaqaaiaadwhacaGGSaGaamODaaGaayjkaiaawMcaaaqaaiabgkGi2oaabmaabaGaamiEaiaacYcacaWG5baacaGLOaGaayzkaaaaaiabg2da9iabgkHiTmaalaaabaGaeyOaIy7aaeWaaeaacaWG2bGaaiilaiaadwhaaiaawIcacaGLPaaaaeaacqGHciITdaqadaqaaiaadIhacaGGSaGaamyEaaGaayjkaiaawMcaaaaacqGH9aqpcqGHsisldaWcaaqaaiabgkGi2oaabmaabaGaamyDaiaacYcacaWG2baacaGLOaGaayzkaaaabaGaeyOaIy7aaeWaaeaacaWG5bGaaiilaiaadIhaaiaawIcacaGLPaaaaaGaeyypa0ZaaSaaaeaacqGHciITdaqadaqaaiaadAhacaGGSaGaamyDaaGaayjkaiaawMcaaaqaaiabgkGi2oaabmaabaGaamyEaiaacYcacaWG4baacaGLOaGaayzkaaaaaaaa@67D1@ ,

(2)

( ∂( u,v ) ∂( x,y ) ) −1 = ∂( x,y ) ∂( u,v ) MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2oaabmaabaGaamyDaiaacYcacaWG2baacaGLOaGaayzkaaaabaGaeyOaIy7aaeWaaeaacaWG4bGaaiilaiaadMhaaiaawIcacaGLPaaaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaWbaaSqabeaacqGHsislcaaIXaaaaOGaeyypa0ZaaSaaaeaacqGHciITdaqadaqaaiaadIhacaGGSaGaamyEaaGaayjkaiaawMcaaaqaaiabgkGi2oaabmaabaGaamyDaiaacYcacaWG2baacaGLOaGaayzkaaaaaaaa@50D7@ ,

(3)

∂( u,v ) ∂( x,y ) ∂( x,y ) ∂( w,z ) = ∂( u,v ) ∂( w,z ) MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaSaaaeaacqGHciITdaqadaqaaiaadwhacaGGSaGaamODaaGaayjkaiaawMcaaaqaaiabgkGi2oaabmaabaGaamiEaiaacYcacaWG5baacaGLOaGaayzkaaaaamaalaaabaGaeyOaIy7aaeWaaeaacaWG4bGaaiilaiaadMhaaiaawIcacaGLPaaaaeaacqGHciITdaqadaqaaiaadEhacaGGSaGaamOEaaGaayjkaiaawMcaaaaacqGH9aqpdaWcaaqaaiabgkGi2oaabmaabaGaamyDaiaacYcacaWG2baacaGLOaGaayzkaaaabaGaeyOaIy7aaeWaaeaacaWG3bGaaiilaiaadQhaaiaawIcacaGLPaaaaaaaaa@58B3@ .

(4)

Отметим также, что все четыре соотношения Максвелла тождественны одному единственному соотношению, записанному через якобиан:

∂( T,S ) ∂( P,V ) =1. MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaSaaaeaacqGHciITdaqadaqaaiaadsfacaGGSaGaam4uaaGaayjkaiaawMcaaaqaaiabgkGi2oaabmaabaGaamiuaiaacYcacaWGwbaacaGLOaGaayzkaaaaaiabg2da9iaaigdacaGGUaaaaa@430F@

(5

Приведенный выше метод и будет использован ниже при решении задач.

Кроме того, полезно использовать алгебраическое соотношение между частными производными:

( ∂x ∂y ) z ( ∂y ∂z ) x ( ∂z ∂x ) y =−1 MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadIhaaeaacqGHciITcaWG5baaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWG6baabeaakmaabmaabaWaaSaaaeaacqGHciITcaWG5baabaGaeyOaIyRaamOEaaaaaiaawIcacaGLPaaadaWgaaWcbaGaamiEaaqabaGcdaqadaqaamaalaaabaGaeyOaIyRaamOEaaqaaiabgkGi2kaadIhaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadMhaaeqaaOGaeyypa0JaeyOeI0IaaGymaaaa@4F5A@

(6)

и не забывать Второе начало термодинамики и определения теплоемкостей:

c V =T ( ∂S ∂T ) V ,  c P =T ( ∂S ∂T ) P MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4yamaaBaaaleaacaWGwbaabeaakiabg2da9iaadsfadaqadaqaamaalaaabaGaeyOaIyRaam4uaaqaaiabgkGi2kaadsfaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadAfaaeqaaOGaaiilaiaaywW7caWGJbWaaSbaaSqaaiaadcfaaeqaaOGaeyypa0JaamivamaabmaabaWaaSaaaeaacqGHciITcaWGtbaabaGaeyOaIyRaamivaaaaaiaawIcacaGLPaaadaWgaaWcbaGaamiuaaqabaaaaa@4E13@

(7)

10. (1/Э-06).* Известно термическое уравнение состояния газа Ван-дер-Ваальса: (P+ a V 2 )(V−b)=RT. MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaaiikaiaadcfacqGHRaWkdaWcaaqaaiaadggaaeaacaWGwbWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaaakiaacMcacaGGOaGaamOvaiabgkHiTiaadkgacaGGPaGaeyypa0JaamOuaiaadsfacaGGUaaaaa@4331@ Выведите калорическое уравнение состояния газа Ван-дер-Ваальса U = U(T,V).

Решение. В дифференциальной форме калорическое уравнение состояния записывается как dU= ( ∂U ∂V ) T dV+ ( ∂U ∂T ) v dT MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamizaiaadwfacqGH9aqpdaqadaqaamaalaaabaGaeyOaIyRaamyvaaqaaiabgkGi2kaadAfaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadsfaaeqaaOGaamizaiaadAfacqGHRaWkdaqadaqaamaalaaabaGaeyOaIyRaamyvaaqaaiabgkGi2kaadsfaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadAhaaeqaaOGaamizaiaadsfaaaa@4B90@ .

Из Второго начала dU=TdS−PdV MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamizaiaadwfacqGH9aqpcaWGubGaamizaiaadofacqGHsislcaWGqbGaamizaiaadAfaaaa@3ED6@ следует, что ( ∂U ∂V ) T =T ( ∂S ∂V ) T −P MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadwfaaeaacqGHciITcaWGwbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGubaabeaakiabg2da9iaadsfadaqadaqaamaalaaabaGaeyOaIyRaam4uaaqaaiabgkGi2kaadAfaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadsfaaeqaaOGaeyOeI0Iaamiuaaaa@47DE@ и ( ∂U ∂T ) V =T ( ∂S ∂T ) V = c V MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadwfaaeaacqGHciITcaWGubaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGwbaabeaakiabg2da9iaadsfadaqadaqaamaalaaabaGaeyOaIyRaam4uaaqaaiabgkGi2kaadsfaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadAfaaeqaaOGaeyypa0Jaam4yamaaBaaaleaacaWGwbaabeaaaaa@4911@

( ∂S ∂V ) T = ∂(S,T) ∂(V,T) = ∂(S,T) ∂(V,T) ( ∂(V,P) ∂(S,T) )= ∂(V,P) ∂(V,T) = ( ∂P ∂T ) V MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadofaaeaacqGHciITcaWGwbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGubaabeaakiabg2da9maalaaabaGaeyOaIyRaaiikaiaadofacaGGSaGaamivaiaacMcaaeaacqGHciITcaGGOaGaamOvaiaacYcacaWGubGaaiykaaaacqGH9aqpdaWcaaqaaiabgkGi2kaacIcacaWGtbGaaiilaiaadsfacaGGPaaabaGaeyOaIyRaaiikaiaadAfacaGGSaGaamivaiaacMcaaaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaacIcacaWGwbGaaiilaiaadcfacaGGPaaabaGaeyOaIyRaaiikaiaadofacaGGSaGaamivaiaacMcaaaaacaGLOaGaayzkaaGaeyypa0ZaaSaaaeaacqGHciITcaGGOaGaamOvaiaacYcacaWGqbGaaiykaaqaaiabgkGi2kaacIcacaWGwbGaaiilaiaadsfacaGGPaaaaiabg2da9maabmaabaWaaSaaaeaacqGHciITcaWGqbaabaGaeyOaIyRaamivaaaaaiaawIcacaGLPaaadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaaaaa@7316@ .

Таким образом, dU=( T ( ∂P ∂T ) V −P )dV+ c V dT MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamizaiaadwfacqGH9aqpdaqadaqaaiaadsfadaqadaqaamaalaaabaGaeyOaIyRaamiuaaqaaiabgkGi2kaadsfaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadAfaaeqaaOGaeyOeI0IaamiuaaGaayjkaiaawMcaaiaadsgacaWGwbGaey4kaSIaam4yamaaBaaaleaacaWGwbaabeaakiaadsgacaWGubaaaa@4A5F@ (для любого газа).

Для идеального газа множитель при dV равен нулю. Для газа Ван-дер-Ваальса ( ∂P ∂T ) V = ( ∂( RT ( V−b ) − a V 2 ) ∂T ) V = R ( V−b ) = P+ a V 2 T MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadcfaaeaacqGHciITcaWGubaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGwbaabeaakiabg2da9maabmaabaWaaSaaaeaacqGHciITdaqadaqaamaalaaabaGaamOuaiaadsfaaeaadaqadaqaaiaadAfacqGHsislcaWGIbaacaGLOaGaayzkaaaaaiabgkHiTmaalaaabaGaamyyaaqaaiaadAfadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaaaaGccaGLOaGaayzkaaaabaGaeyOaIyRaamivaaaaaiaawIcacaGLPaaadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaGccqGH9aqpdaWcaaqaaiaadkfaaeaadaqadaqaaiaadAfacqGHsislcaWGIbaacaGLOaGaayzkaaaaaiabg2da9maalaaabaGaamiuaiabgUcaRmaalaaabaGaamyyaaqaaiaadAfadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaaaaGcbaGaamivaaaaaaa@5C27@ и, следовательно, dU= a V 2 dV+ c V dT MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamizaiaadwfacqGH9aqpdaWcaaqaaiaadggaaeaacaWGwbWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaaakiaadsgacaWGwbGaey4kaSIaam4yamaaBaaaleaacaWGwbaabeaakiaadsgacaWGubaaaa@41DB@ .

Требуемое калорическое уравнение получаем интегрированием dU.

16. (1/Э-05).* Углекислый газ подчиняется уравнению состояния Ван-дер-Ваальса с параметрами a = 0,364 Дж.м3.моль–2 и b = 4, 27.10–5 м3/моль. Оцените изменение внутренней энергии в процессе сжатия одного моля CO2 с объема V1 = 10 л до V2 = 1 л, проводимом при 298 К:

Решение:В дифференциальной форме калорическое уравнение состояния записывается как (см. решение выше) ΔU= ∫ V 2 V 2 ( ∂U ∂V ) T dV = ∫ V 1 V 2 ( T ( ∂P ∂T ) V −P )dV MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeuiLdqKaamyvaiabg2da9maapehabaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadwfaaeaacqGHciITcaWGwbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGubaabeaakiaadsgacaWGwbaaleaacaWGwbWaaSbaaWqaaiaaikdaaeqaaaWcbaGaamOvamaaBaaameaacaaIYaaabeaaa0Gaey4kIipakiabg2da9maapehabaWaaeWaaeaacaWGubWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadcfaaeaacqGHciITcaWGubaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGwbaabeaakiabgkHiTiaadcfaaiaawIcacaGLPaaacaWGKbGaamOvaaWcbaGaamOvamaaBaaameaacaaIXaaabeaaaSqaaiaadAfadaWgaaadbaGaaGOmaaqabaaaniabgUIiYdaaaa@5C33@ .

Для газа Ван-дер-Ваальса (см. решение выше)

ΔU= ∫ V 1 V 2 a V 2 dV =−a( 1 V 2 − 1 V 1 ) MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeuiLdqKaamyvaiabg2da9maapehabaWaaSaaaeaacaWGHbaabaGaamOvamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaaGccaWGKbGaamOvaaWcbaGaamOvamaaBaaameaacaaIXaaabeaaaSqaaiaadAfadaWgaaadbaGaaGOmaaqabaaaniabgUIiYdGccqGH9aqpcqGHsislcaWGHbWaaeWaaeaadaWcaaqaaiaaigdaaeaacaWGwbWaaSbaaSqaaiaaikdaaeqaaaaakiabgkHiTmaalaaabaGaaGymaaqaaiaadAfadaWgaaWcbaGaaGymaaqabaaaaaGccaGLOaGaayzkaaaaaa@4E3E@ = –0,364 (10 3 – 10 2) Дж = –330 Дж.

17. (2/1-06).* Доказать соотношение ( ∂T ∂V ) U = p− ( ∂p ∂T ) V T C V MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadsfaaeaacqGHciITcaWGwbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGvbaabeaakiabg2da9maalaaabaGaamiCaiabgkHiTmaabmaabaWaaSaaaeaacqGHciITcaWGWbaabaGaeyOaIyRaamivaaaaaiaawIcacaGLPaaadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaGccaWGubaabaGaam4qamaaBaaaleaacaWGwbaabeaaaaaaaa@49FA@ . Как будет изменяться при адиабатическом расширении в вакуум температура неидеального газа c фактором сжимаемости PV RT ≡Z(V,T) MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaSaaaeaacaWGqbGaamOvaaqaaiaadkfacaWGubaaaiabggMi6kaadQfacaGGOaGaamOvaiaacYcacaWGubGaaiykaaaa@3FC2@ ?

Решение. Сначала обсудим, что означает "адиабатическое расширение в вакуум". Расширение в вакуум – это необратимый (и, следовательно, неравновесный) процесс. Поэтому условие адиабатичности ни в коем случае не означает S = const, хотя для равновесного процесса это было бы верно. Поскольку при расширении в вакуум газ не совершает работы, то в соответствии с Первым началом адиабатичность означает постоянство внутренней энергии: U = const. Таким образом, соотношение, которое требуется доказать, и даст ответ на вопрос задачи (на самом деле, в текст задачи просто введена подсказка).

Итак, докажем соотношение: ( ∂T ∂V ) U = ∂(T,U) ∂(V,U) = ∂ (T,U) ∂(V,T) ∂ (V,T) ∂(V,U) = MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadsfaaeaacqGHciITcaWGwbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGvbaabeaakiabg2da9maalaaabaGaeyOaIyRaaiikaiaadsfacaGGSaGaamyvaiaacMcaaeaacqGHciITcaGGOaGaamOvaiaacYcacaWGvbGaaiykaaaacqGH9aqpdaWcaaqaaiabgkGi2kaacIcacaWGubGaaiilaiaadwfacaGGPaWaaSbaaSqaaaqabaGccqGHciITcaGGOaGaamOvaiaacYcacaWGubGaaiykaaqaaiabgkGi2kaacIcacaWGwbGaaiilaiaadsfacaGGPaWaaSbaaSqaaaqabaGccqGHciITcaGGOaGaamOvaiaacYcacaWGvbGaaiykaaaacqGH9aqpaaa@5F86@

< =− ( ∂U ∂V ) T ( ∂T ∂U ) V =−( T ( ∂S ∂V ) T −P ) 1 C V = P− ( ∂P ∂T ) V T C V MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeyypa0JaeyOeI0YaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadwfaaeaacqGHciITcaWGwbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGubaabeaakmaabmaabaWaaSaaaeaacqGHciITcaWGubaabaGaeyOaIyRaamyvaaaaaiaawIcacaGLPaaadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaGccqGH9aqpcqGHsisldaqadaqaaiaadsfadaqadaqaamaalaaabaGaeyOaIyRaam4uaaqaaiabgkGi2kaadAfaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadsfaaeqaaOGaeyOeI0IaamiuaaGaayjkaiaawMcaamaalaaabaGaaGymaaqaaiaadoeadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaaaaOGaeyypa0ZaaSaaaeaacaWGqbGaeyOeI0YaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadcfaaeaacqGHciITcaWGubaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGwbaabeaakiaadsfaaeaacaWGdbWaaSbaaSqaaiaadAfaaeqaaaaaaaa@62B8@ . Доказано.

Теперь применим к P= Z(T,V)RT V MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamiuaiabg2da9maalaaabaGaamOwaiaacIcacaWGubGaaiilaiaadAfacaGGPaGaamOuaiaadsfaaeaacaWGwbaaaaaa@3EFF@

P− ( ∂P ∂T ) V T=P− ZRT V − R T 2 V ( ∂Z ∂T ) V =− R T 2 V ( ∂Z ∂T ) V MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamiuaiabgkHiTiaacIcadaWcaaqaaiabgkGi2kaadcfaaeaacqGHciITcaWGubaaaiaacMcadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaGccaWGubGaeyypa0JaamiuaiabgkHiTmaalaaabaGaamOwaiaadkfacaWGubaabaGaamOvaaaacqGHsisldaWcaaqaaiaadkfacaWGubWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaGcbaGaamOvaaaadaqadaqaamaalaaabaGaeyOaIyRaamOwaaqaaiabgkGi2kaadsfaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadAfaaeqaaOGaeyypa0JaeyOeI0YaaSaaaeaacaWGsbGaamivamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaOqaaiaadAfaaaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadQfaaeaacqGHciITcaWGubaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGwbaabeaaaaa@5E0C@ .

Ответ: ( ∂T ∂V ) U =− R T 2 V C V ( ∂Z ∂T ) V MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadsfaaeaacqGHciITcaWGwbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGvbaabeaakiabg2da9iabgkHiTmaalaaabaGaamOuaiaadsfadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaakeaacaWGwbGaam4qamaaBaaaleaacaWGwbaabeaaaaGcdaqadaqaamaalaaabaGaeyOaIyRaamOwaaqaaiabgkGi2kaadsfaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadAfaaeqaaaaa@4B94@ .

24. (2/1-04).* Показать, что c p − c V =−T ∂ 2 G ∂T∂P ∂ 2 A ∂T∂V MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4yamaaBaaaleaacaWGWbaabeaakiabgkHiTiaadogadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaGccqGH9aqpcqGHsislcaWGubWaaSaaaeaacqGHciITdaahaaWcbeqaaiaaikdaaaGccaWGhbaabaGaeyOaIyRaamivaiabgkGi2kaadcfaaaWaaSaaaeaacqGHciITdaahaaWcbeqaaiaaikdaaaGccaWGbbaabaGaeyOaIyRaamivaiabgkGi2kaadAfaaaaaaa@4D10@

Решение.Cначала упростим выражение:
∂ 2 G ∂T∂P = ( ∂V ∂T ) P , MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaSaaaeaacqGHciITdaahaaWcbeqaaiaaikdaaaGccaWGhbaabaGaeyOaIyRaamivaiabgkGi2kaadcfaaaGaeyypa0ZaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadAfaaeaacqGHciITcaWGubaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGqbaabeaakiaacYcaaaa@4676@ а ∂ 2 A ∂T∂V =− ( ∂P ∂T ) V MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaSaaaeaacqGHciITdaahaaWcbeqaaiaaikdaaaGccaWGbbaabaGaeyOaIyRaamivaiabgkGi2kaadAfaaaGaeyypa0JaeyOeI0YaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadcfaaeaacqGHciITcaWGubaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGwbaabeaaaaa@46A9@ . Требуется показать, что

c p − c V =T ( ∂V ∂T ) P ( ∂P ∂T ) V MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4yamaaBaaaleaacaWGWbaabeaakiabgkHiTiaadogadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaGccqGH9aqpcaWGubWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadAfaaeaacqGHciITcaWGubaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGqbaabeaakmaabmaabaWaaSaaaeaacqGHciITcaWGqbaabaGaeyOaIyRaamivaaaaaiaawIcacaGLPaaadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaaaaa@4B03@ (это – задача 20).

c p =T ( ∂S ∂T ) P =T ∂(S,P) ∂(T,P) =T ∂(T,V) ∂(T,P) ∂(S,P) ∂(T,V) =T ( ∂V ∂P ) T ∂(S,P) ∂(T,V) . MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4yamaaBaaaleaacaWGWbaabeaakiabg2da9iaadsfadaqadaqaamaalaaabaGaeyOaIyRaam4uaaqaaiabgkGi2kaadsfaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadcfaaeqaaOGaeyypa0JaamivamaalaaabaGaeyOaIyRaaiikaiaadofacaGGSaGaamiuaiaacMcaaeaacqGHciITcaGGOaGaamivaiaacYcacaWGqbGaaiykaaaacqGH9aqpcaWGubWaaSaaaeaacqGHciITcaGGOaGaamivaiaacYcacaWGwbGaaiykaaqaaiabgkGi2kaacIcacaWGubGaaiilaiaadcfacaGGPaaaamaalaaabaGaeyOaIyRaaiikaiaadofacaGGSaGaamiuaiaacMcaaeaacqGHciITcaGGOaGaamivaiaacYcacaWGwbGaaiykaaaacqGH9aqpcaWGubWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadAfaaeaacqGHciITcaWGqbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGubaabeaakmaalaaabaGaeyOaIyRaaiikaiaadofacaGGSaGaamiuaiaacMcaaeaacqGHciITcaGGOaGaamivaiaacYcacaWGwbGaaiykaaaacaGGUaaaaa@77AA@

∂(S,P) ∂(T,V) = ( ∂S ∂T ) V ( ∂P ∂V ) T − ( ∂P ∂T ) V ( ∂S ∂V ) T = c V T ( ∂P ∂V ) T − ( ∂P ∂T ) V ∂(S,T) ∂(V,T) =     = c V T ( ∂P ∂V ) T − ( ∂P ∂T ) V ∂(V,P) ∂(V,T) = c V T ( ∂P ∂V ) T − ( ∂P ∂T ) V ( ∂P ∂T ) V MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGceaqabeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaacIcacaWGtbGaaiilaiaadcfacaGGPaaabaGaeyOaIyRaaiikaiaadsfacaGGSaGaamOvaiaacMcaaaGaeyypa0ZaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadofaaeaacqGHciITcaWGubaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGwbaabeaakmaabmaabaWaaSaaaeaacqGHciITcaWGqbaabaGaeyOaIyRaamOvaaaaaiaawIcacaGLPaaadaWgaaWcbaGaamivaaqabaGccqGHsisldaqadaqaamaalaaabaGaeyOaIyRaamiuaaqaaiabgkGi2kaadsfaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadAfaaeqaaOWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadofaaeaacqGHciITcaWGwbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGubaabeaakiabg2da9maalaaabaGaam4yamaaBaaaleaacaWGwbaabeaaaOqaaiaadsfaaaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadcfaaeaacqGHciITcaWGwbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGubaabeaakiabgkHiTmaabmaabaWaaSaaaeaacqGHciITcaWGqbaabaGaeyOaIyRaamivaaaaaiaawIcacaGLPaaadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaGcdaWcaaqaaiabgkGi2kaacIcacaWGtbGaaiilaiaadsfacaGGPaaabaGaeyOaIyRaaiikaiaadAfacaGGSaGaamivaiaacMcaaaGaeyypa0dabaGaaGzbVlaaywW7caaMf8UaaGPaVlabg2da9maalaaabaGaam4yamaaBaaaleaacaWGwbaabeaaaOqaaiaadsfaaaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadcfaaeaacqGHciITcaWGwbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGubaabeaakiabgkHiTmaabmaabaWaaSaaaeaacqGHciITcaWGqbaabaGaeyOaIyRaamivaaaaaiaawIcacaGLPaaadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaGcdaWcaaqaaiabgkGi2kaacIcacaWGwbGaaiilaiaadcfacaGGPaaabaGaeyOaIyRaaiikaiaadAfacaGGSaGaamivaiaacMcaaaGaeyypa0ZaaSaaaeaacaWGJbWaaSbaaSqaaiaadAfaaeqaaaGcbaGaamivaaaadaqadaqaamaalaaabaGaeyOaIyRaamiuaaqaaiabgkGi2kaadAfaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadsfaaeqaaOGaeyOeI0YaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadcfaaeaacqGHciITcaWGubaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGwbaabeaakmaabmaabaWaaSaaaeaacqGHciITcaWGqbaabaGaeyOaIyRaamivaaaaaiaawIcacaGLPaaadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaaaaaa@BB1D@

Подставляем: c p = c V −T ( ∂V ∂P ) T ( ∂P ∂T ) V 2 MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4yamaaBaaaleaacaWGWbaabeaakiabg2da9iaadogadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaGccqGHsislcaWGubWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadAfaaeaacqGHciITcaWGqbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGubaabeaakmaabmaabaWaaSaaaeaacqGHciITcaWGqbaabaGaeyOaIyRaamivaaaaaiaawIcacaGLPaaadaqhaaWcbaGaamOvaaqaaiaaikdaaaaaaa@4BC0@ (это – задача 21).

Преобразуем: ( ∂V ∂P ) T ( ∂P ∂T ) V =− ( ∂V ∂T ) P MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadAfaaeaacqGHciITcaWGqbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGubaabeaakmaabmaabaWaaSaaaeaacqGHciITcaWGqbaabaGaeyOaIyRaamivaaaaaiaawIcacaGLPaaadaqhaaWcbaGaamOvaaqaaaaakiabg2da9iabgkHiTmaabmaabaWaaSaaaeaacqGHciITcaWGwbaabaGaeyOaIyRaamivaaaaaiaawIcacaGLPaaadaWgaaWcbaGaamiuaaqabaaaaa@4D43@ и получаем требуемое тождество.

27. (1/1-06).* Обратимые процессы, в ходе которых теплоемкость системы C остаётся постоянной, называют политропными. Найдите зависимость Р(V,T) для политропного процесса (уравнение политропы) для идеального газа. Какие политропные процессы вам известны?

Решение.Из Первого начала δQ=CdT=dU+PdV MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeqiTdqMaamyuaiabg2da9iaadoeacaWGKbGaamivaiabg2da9iaadsgacaWGvbGaey4kaSIaamiuaiaadsgacaWGwbaaaa@423C@ . По условию газ идеальный: dU= C V dT MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamizaiaadwfacqGH9aqpcaWGdbWaaSbaaSqaaiaadAfaaeqaaOGaamizaiaadsfaaaa@3C51@ . Тогда (C− C V )dT=PdV MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaaiikaiaadoeacqGHsislcaWGdbWaaSbaaSqaaiaadAfaaeqaaOGaaiykaiaadsgacaWGubGaeyypa0JaamiuaiaadsgacaWGwbaaaa@4035@ .

Из термического уравнения состояния идеального газа следует, что dT= PdV+VdP R MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamizaiaadsfacqGH9aqpdaWcaaqaaiaadcfacaWGKbGaamOvaiabgUcaRiaadAfacaWGKbGaamiuaaqaaiaadkfaaaaaaa@3FB0@ . Тогда, заменив dT, получим VdP=− C P −C C V −C ⋅PdV. MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOvaiaadsgacaWGqbGaeyypa0JaeyOeI0YaaSaaaeaacaWGdbWaaSbaaSqaaiaadcfaaeqaaOGaeyOeI0Iaam4qaaqaaiaadoeadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaGccqGHsislcaWGdbaaaiabgwSixlaadcfacaWGKbGaamOvaiaac6caaaa@4734@ Интегрируем и получаем уравнение состояния
PVn = const, где n= C P −C C V −C MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOBaiabg2da9maalaaabaGaam4qamaaBaaaleaacaWGqbaabeaakiabgkHiTiaadoeaaeaacaWGdbWaaSbaaSqaaiaadAfaaeqaaOGaeyOeI0Iaam4qaaaaaaa@3F0C@ .

Хорошо известные всем политропы: изобара (n = 0, C=CP); изохора (n = ∞, C=CV); адиабата (n = γ = CP/CV, C=0).

PV= const (изотерма) – это тоже политропный процесс, но теплоемкость в этом случае не имеет смысла (С → ∞).

32. (1/Э-04).* Распространение звука в идеальном газе можно рассматривать как адиабатический процесс. Из гидродинамики известно, что скорость звука с = {(∂P/∂ρ)адиаб}0,5, где P – давление, а ρ – плотность газа. Найти скорость звука в гелии при комнатной температуре, если теплоемкость одноатомного идеального газа
Сv = 3/2 R, атомный вес МНе = 4.

Решение. ( ∂P ∂ρ ) S = ( ∂P ∂( M V ) ) S =− V 2 M ( ∂P ∂V ) S =− V 2 M ∂(P,S) ∂(V,S) . MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadcfaaeaacqGHciITcqaHbpGCaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadofaaeqaaOGaeyypa0ZaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadcfaaeaacqGHciITdaqadaqaamaaliaabaGaamytaaqaaiaadAfaaaaacaGLOaGaayzkaaaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGtbaabeaakiabg2da9iabgkHiTiaadAfadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaGccaWGnbWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadcfaaeaacqGHciITcaWGwbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGtbaabeaakiabg2da9iabgkHiTiaadAfadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaGccaWGnbWaaSaaaeaacqGHciITcaGGOaGaamiuaiaacYcacaWGtbGaaiykaaqaaiabgkGi2kaacIcacaWGwbGaaiilaiaadofacaGGPaaaaiaac6caaaa@63D4@

∂(P,S) ∂(V,S) = ∂(P,S) ∂(T,P) ∂(T,P) ∂(T,V) ∂(T,V) ∂(V,S) = c P c V ( ∂P ∂V ) T MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaSaaaeaacqGHciITcaGGOaGaamiuaiaacYcacaWGtbGaaiykaaqaaiabgkGi2kaacIcacaWGwbGaaiilaiaadofacaGGPaaaaiabg2da9maalaaabaGaeyOaIyRaaiikaiaadcfacaGGSaGaam4uaiaacMcaaeaacqGHciITcaGGOaGaamivaiaacYcacaWGqbGaaiykaaaadaWcaaqaaiabgkGi2kaacIcacaWGubGaaiilaiaadcfacaGGPaaabaGaeyOaIyRaaiikaiaadsfacaGGSaGaamOvaiaacMcaaaWaaSaaaeaacqGHciITcaGGOaGaamivaiaacYcacaWGwbGaaiykaaqaaiabgkGi2kaacIcacaWGwbGaaiilaiaadofacaGGPaaaaiabg2da9maalaaabaGaam4yamaaBaaaleaacaWGqbaabeaaaOqaaiaadogadaWgaaWcbaGaamOvaaqabaaaaOWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadcfaaeaacqGHciITcaWGwbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGubaabeaaaaa@6C4B@

c=V ( − 1 M c P c V ( ∂P ∂V ) T ) 0,5 = 1 M c P c V RT MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4yaiabg2da9iaadAfadaqadaqaamaaBaaaleaacaaMb8oabeaakiabgkHiTmaalaaabaGaaGymaaqaaiaad2eaaaWaaSaaaeaacaWGJbWaaSbaaSqaaiaadcfaaeqaaaGcbaGaam4yamaaBaaaleaacaWGwbaabeaaaaGcdaqadaqaamaalaaabaGaeyOaIyRaamiuaaqaaiabgkGi2kaadAfaaaaacaGLOaGaayzkaaWaaSbaaSqaaiaadsfaaeqaaaGccaGLOaGaayzkaaWaaWbaaSqabeaacaaIWaGaaiilaiaaiwdaaaGccqGH9aqpdaGcaaqaamaalaaabaGaaGymaaqaaiaad2eaaaWaaSaaaeaacaWGJbWaaSbaaSqaaiaadcfaaeqaaaGcbaGaam4yamaaBaaaleaacaWGwbaabeaaaaGccaWGsbGaamivaaWcbeaaaaa@5473@

c= 1 4⋅ 10 −3 5 3 8,314⋅298 MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4yaiabg2da9maakaaabaWaaSaaaeaacaaIXaaabaGaaGinaiabgwSixlaaigdacaaIWaWaaWbaaSqabeaacqGHsislcaaIZaaaaaaakmaalaaabaGaaGynaaqaaiaaiodaaaGaaGioaiaacYcacaaIZaGaaGymaiaaisdacqGHflY1caaIYaGaaGyoaiaaiIdaaSqabaaaaa@48DE@ м/с = 1016 м/с

37. (2/1-98).* Вычислить изменение потенциала Гиббса в процессе затвердевания 1 кг переохлажденного бензола при 268,2 К. Давление насыщенного пара твердого бензола при 268,2 К 2279,8 Па, а над жидким бензолом при этой же температуре – 2639,7 Па. Вывести формулы для расчета. Пары бензола считать идеальным газом.

Решение. Задача может быть решена через химические потенциалы, однако в этом разделе предполагается, что студент не знаком еще с этим понятием.

Изменением потенциала Гиббса в процессе Ж → Т может быть представлено как сумма ΔG в последовательных процессах: 1) испарения до достижения равновесия (P1 = Pн.п.ж = 2639,7 Па); 2) изотермическое расширение пара до P3 = Рн.п.т = 2279,8 Па; 3) равновесная кристаллизация насыщенного пара в твердую фазу.

Δ Ж→Т G= Δ 1 G+ Δ 2 G+ Δ 3 G MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeuiLdq0aaSbaaSqaaiaadAbbcqGHsgIRcaWGIqaabeaakiaadEeacqGH9aqpcqqHuoardaWgaaWcbaGaaGymaaqabaGccaWGhbGaey4kaSIaeuiLdq0aaSbaaSqaaiaaikdaaeqaaOGaam4raiabgUcaRiabfs5aenaaBaaaleaacaaIZaaabeaakiaadEeaaaa@47C2@ .

Δ 1 G MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeuiLdq0aaSbaaSqaaiaaigdaaeqaaOGaam4raaaa@3910@ и Δ 3 G MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeuiLdq0aaSbaaSqaaiaaiodaaeqaaOGaam4raaaa@3912@ = 0, так как фазовые переходы осуществляются при Р и Т, соответствующих равновесному сосуществованию фаз.

Δ 2 G= ∫ P 1 P 3 ( ∂G ∂P ) T = ∫ P 1 P 3 VdP MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeuiLdq0aaSbaaSqaaiaaikdaaeqaaOGaam4raiabg2da9maapehabaWaaeWaaeaadaWcaaqaaiabgkGi2kaadEeaaeaacqGHciITcaWGqbaaaaGaayjkaiaawMcaamaaBaaaleaacaWGubaabeaaaeaacaWGqbWaaSbaaWqaaiaaigdaaeqaaaWcbaGaamiuamaaBaaameaacaaIZaaabeaaa0Gaey4kIipakiabg2da9maapehabaGaamOvaiaadsgacaWGqbaaleaacaWGqbWaaSbaaWqaaiaaigdaaeqaaaWcbaGaamiuamaaBaaameaacaaIZaaabeaaa0Gaey4kIipaaaa@50A0@ . Для идеального газа PV = RT и Δ 2 G=RTln⁡ P 3 P 1 =8,314⋅268,2⋅ln⁡ 2279,8 2639,7 MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeuiLdq0aaSbaaSqaaiaaikdaaeqaaOGaam4raiabg2da9iaadkfacaWGubGaciiBaiaac6gadaWcaaqaaiaadcfadaWgaaWcbaGaaG4maaqabaaakeaacaWGqbWaaSbaaSqaaiaaigdaaeqaaaaakiabg2da9iaaiIdacaGGSaGaaG4maiaaigdacaaI0aGaeyyXICTaaGOmaiaaiAdacaaI4aGaaiilaiaaikdacqGHflY1ciGGSbGaaiOBamaalaaabaGaaGOmaiaaikdacaaI3aGaaGyoaiaacYcacaaI4aaabaGaaGOmaiaaiAdacaaIZaGaaGyoaiaacYcacaaI3aaaaaaa@5904@ Дж/моль = – 326,84 Дж/моль

1 кг бензола – это 12,82 моль и Δ 2 G= MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeuiLdq0aaSbaaSqaaiaaikdaaeqaaOGaam4raiabg2da9aaa@3A17@ 4,19 кДж.

45. (3/1-06).* Оценить величину энергии связи в молекуле О2, если известно, что изобарный тепловой эффект каталитической реакции окисления орто-ксилола до фталевой кислоты, записываемой уравнением

о-С8Н10(ж.) + 6О(г.) = С8Н6О4(кр.) + 2Н2О(ж.),

равен –2824,49 кДж/моль. Теплота сгорания фталевой кислоты равна 3223,33 кДж/моль.

 

Δ f H 298 o MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeuiLdq0aaSbaaSqaaiaadAgaaeqaaOGaamisamaaDaaaleaacaaIYaGaaGyoaiaaiIdaaeaacaWGVbaaaaaa@3CA3@ , кДж/моль

S 298 o MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4uamaaDaaaleaacaaIYaGaaGyoaiaaiIdaaeaacaWGVbaaaaaa@3A27@ ,

C p, 298 o MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4qamaaDaaaleaacaWGWbGaaiilaiaaykW7caaIYaGaaGyoaiaaiIdaaeaacaWGVbaaaaaa@3D47@ ,

Δ исп H MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeuiLdq0aaSbaaSqaaiaadIdbcaWGbrGaam4peaqabaGccaWGibaaaa@3AA9@ , кДж/моль

tкип, оС

Дж/моль×К

CО2 (г)
Н2О (ж)
Н2О (г)

–393,51
–285,83
–241,82

213,79
70,08
188,72

37,14
75,3
33,6

–
40,66
40,66

–
100
100

о–ксилол(ж.)

–24,43

247

187,0

36,24

144

Решение. Сначала определим ΔfHф.к.. По условию, для реакции
С8H6O4(кр.) + 7,5О2 = 8СО2 + 3Н2О ΔrH..= – 3223,.33 кДж/моль.

Δ r H 298 0 = ∑ i ν i Δ f H 298 o MathType@MTEF@5@5@+=feaagaart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeuiLdq0aaSbaaSqaaiaadkhaaeqaaOGaamisamaaDaaaleaacaaIYaGaaGyoaiaaiIdaaeaacaaIWaaaaOGaeyypa0ZaaabuaeaacqaH9oGBdaWgaaWcbaGaamyAaaqabaaabaGaamyAaaqab0GaeyyeIuoakiabfs5aenaaBaaaleaacaWGMbaabeaakiaadIeadaqhaaWcbaGaaGOmaiaaiMdacaaI4aaabaGaam4Baaaaaaa@4A1D@ или – 3223,33 = – 8*393,51 – 3*285,83 – ΔfHф.к., ΔfHф.к.= –782,24 кДж/моль.

Теперь найдем ΔfHО:

о-С8Н10(ж.) + 6О(г.) = С8Н6О4(кр.) + 2Н2О(ж.) ΔrH = –2824,49 кДж/моль

–2824,49= –782,24 – 2*285,83 + 24,43 – 6*ΔfHО,

ΔfHО = 249,17 кДж/моль.

Энергия связи – это энергия диссоциации по реакции O2 = 2 O(г.)

Eсв ≈ Δ rU = ΔrH – ∆r ν.RT = 2*ΔfHО – ∆ rν.RT = 495,86 кДж/моль.